Làm Gì Khi Bị Tấn Công Hạt Nhân: Những Phút Đầu Tiên Và 48 Giờ Tiếp Theo
▶ CHƠI MIỄN PHÍ NGAYKhông cần tải · Điện thoại hoặc máy tính · 3–5 phút mỗi lượt · 10 ngôn ngữPhần lớn những người ở ngoài vùng nổ trực tiếp của một vụ nổ hạt nhân đều có thể sống sót nếu biết phải làm gì. Lời khuyên chính thức của FEMA gói gọn trong ba câu: Vào trong nhà. Ở yên trong nhà. Theo dõi thông tin. Hướng dẫn này giải thích từng bước theo đúng thứ tự bạn sẽ gặp phải, kèm lý do và nguồn tham khảo.
- Báo động: xuống dưới lòng đất ngay, bằng cầu thang bộ. Đừng lái xe.
- Chớp sáng: đừng nhìn. Nằm úp mặt xuống, tránh xa cửa sổ và che đầu.
- Trước khi bụi phóng xạ rơi: vào sâu bên trong tòa nhà hoặc xuống lòng đất, tránh xa cửa ra vào và tường bao bên ngoài.
- Ở đó ít nhất 24 giờ, cho đến khi cơ quan chức năng thông báo đã an toàn để di chuyển.
- Cởi áo quần bên ngoài, tắm rửa, chỉ uống nước đã dự trữ và nghe thông báo chính thức.
1. Khi còi báo động vang lên
Báo động phòng không nghĩa là bạn có thể chỉ còn vài phút. Di chuyển trước, xem tin tức sau. Hãy tới không gian ngầm gần nhất: ga tàu điện ngầm sâu, bãi đỗ xe ngầm hoặc tầng hầm của một tòa nhà lớn. Tại Hàn Quốc, có thể tìm các hầm trú ẩn phòng thủ dân sự được chỉ định trong ứng dụng Emergency Ready (안전디딤돌) của chính phủ. Ở quốc gia của bạn, hãy làm theo hệ thống cảnh báo quốc gia.
- Đi cầu thang bộ, không đi thang máy. Thang máy có thể dừng khi có báo động, mất điện hoặc vụ nổ, và nhốt bạn bên trong.
- Đừng cố lái xe chạy trốn. Đường tắc nghẽn chỉ trong vài phút, và ô tô gần như không bảo vệ được bạn khỏi phóng xạ.
- Nhắn tin thay vì gọi điện. Mạng thoại bị quá tải khi có thảm họa, nhưng tin nhắn ngắn thường vẫn gửi được.
- Nếu chỉ mất vài giây, hãy tiện tay mang theo nước, đèn pin và radio cầm tay.
2. Nếu bạn thấy chớp sáng
Ánh sáng của vụ nổ hạt nhân tới ngay lập tức. Nhìn vào nó có thể gây mù tạm thời trong vài phút, và ở gần hơn thì gây bỏng võng mạc. Nhắm mắt, quay lưng lại và nằm úp mặt xuống, tốt nhất là sau một vật chắc chắn và tránh xa cửa sổ. Lấy hai tay che đầu và hơi há miệng để giảm chấn thương do áp suất.
Sóng xung kích lan đi với tốc độ âm thanh, khoảng 340 mét mỗi giây, nên tới vài giây sau chớp sáng. Hãy nằm yên cho đến khi nó đi qua. Kính vỡ là một trong những nguyên nhân gây thương tích chính: khi một thiên thạch phát nổ trên bầu trời Chelyabinsk, Nga, năm 2013, phần lớn trong số khoảng 1.500 người bị thương là do kính văng trúng.
| Khoảng cách | Sóng xung kích tới |
|---|---|
| 1 km | 3 giây |
| 3 km | 9 giây |
| 5 km | 15 giây |
| 10 km | 29 giây |
3. Trước khi bụi phóng xạ tới
Bụi phóng xạ là bụi nhiễm xạ bị vụ nổ cuốn lên cao rồi rơi trở lại mặt đất trong vài phút đến vài giờ sau đó, trôi theo chiều gió. Tùy khoảng cách và hướng gió, nó có thể bắt đầu rơi trong khoảng 10 phút đến một giờ. Hãy tận dụng thời gian đó để tới nơi trú ẩn tốt nhất bạn có thể đến được.
- Xuống sâu và vào chính giữa. Lớp đất dày và bê tông chặn được phóng xạ. Khu vực giữa tầng hầm sâu của một tòa nhà lớn có thể giảm phóng xạ ngoài trời xuống còn 1/100 hoặc thấp hơn.
- Tránh xa lối vào và tường bao bên ngoài. Phóng xạ lọt vào qua các khe hở.
- Tránh những nơi tệ nhất: ô tô, sân thượng, các tầng trên cùng của tòa nhà, và ga trên cao hay khoảng trống dưới cầu vượt hở ra bầu trời.
- Bụi phóng xạ thì xuống dưới đất, khí độc hóa học thì lên cao. Với tấn công hóa học, lời khuyên ngược lại: lên tầng cao. Hãy xác nhận đó là loại nào qua cảnh báo chính thức.
4. 48 giờ tiếp theo trong hầm trú ẩn
Phóng xạ từ bụi suy giảm rất nhanh. Theo quy tắc 7-10, nó giảm còn khoảng 1/10 sau 7 giờ, khoảng 1/100 sau hai ngày và khoảng 1/1000 sau hai tuần. Vì thế một hai ngày đầu dưới lòng đất là quan trọng nhất.
- Ở lại ít nhất 24 giờ, và lâu hơn nếu cơ quan chức năng yêu cầu. Ra ngoài chỉ sau vài giờ là một trong những nguyên nhân lớn nhất gây nhiễm xạ.
- Bịt kín các khe hở và tắt hệ thống thông gió để ngăn bụi phóng xạ lọt vào.
- Cởi áo quần bên ngoài nếu bạn đã ở ngoài trời. Cho vào túi và để xa mọi người. Chỉ riêng việc này đã loại bỏ khoảng 90% chất phóng xạ.
- Tắm bằng xà phòng và dầu gội, nhưng không dùng dầu xả, vì dầu xả khiến chất phóng xạ bám vào tóc. Nếu không tắm được, hãy lau vùng da hở bằng khăn ẩm.
- Uống nước máy đã dự trữ hoặc nước đóng chai. Đừng uống nước mưa sau vụ nổ: nước mưa có thể mang theo bụi phóng xạ. Thực phẩm đóng gói kín là an toàn.
- Tuyệt đối không nổ máy ô tô trong gara kín. Khí CO tích tụ rất nhanh.
- Dùng túi nhựa làm nhà vệ sinh thay vì ra ngoài, dù chỉ vài phút.
- Tiết kiệm pin điện thoại để nhắn tin và nhận cảnh báo chính thức.
5. Kali iodua, tin đồn và gia đình
Kali iodua (KI) chỉ bảo vệ tuyến giáp và có tác dụng phụ. Chỉ uống khi cơ quan y tế yêu cầu. Nó không bảo vệ bạn khỏi bụi phóng xạ nói chung.
Chỉ tin vào thông báo chính thức. Khi có thảm họa, tin đồn trong các nhóm chat lan nhanh hơn sự thật, và làm theo chúng có thể khiến người ta đi ra giữa vùng bụi phóng xạ. Radio cầm tay vẫn hoạt động ngay cả khi mất điện và mạng di động.
Đừng đi tìm người thân. Đây là quy tắc khó làm theo nhất, nhưng đi ra ngoài trong những giờ đầu bụi phóng xạ rơi là việc nguy hiểm nhất bạn có thể làm. Mọi người nên trú ẩn ngay tại chỗ và giữ liên lạc bằng tin nhắn.
6. Khi đến lúc rời đi
Chỉ di chuyển khi cơ quan chức năng thông báo, thường là sau 24 đến 48 giờ. Đeo khẩu trang che mũi và miệng, mặc áo dài tay và đội mũ, đi cắt ngang hoặc ngược chiều gió, tuyệt đối không đi xuôi theo hướng gió thổi. Mang theo giấy tờ tùy thân: bạn sẽ cần nó để đăng ký tại các trung tâm cứu trợ và để được chăm sóc y tế.
Danh sách đồ dùng khẩn cấp
- Nước uống (vài lít mỗi người)
- Radio cầm tay và pin dự phòng
- Đèn pin hoặc đèn đội đầu
- Sạc dự phòng
- Khẩu trang và găng tay
- Túi nhựa (đựng quần áo, làm nhà vệ sinh)
- Hộp sơ cứu và thuốc bạn đang dùng
- Thực phẩm để được lâu
- Giấy tờ tùy thân
- Áo ấm hoặc chăn
Luyện tập qua mô phỏng
Đọc một danh sách thì dễ. Nhớ được nó khi điện thoại đang rú còi báo động thì không. Nổ Hạt Nhân: 20 Phút Tới Bụi Phóng Xạ là game miễn phí trên trình duyệt, đặt bạn vào tầng 18 của một tòa văn phòng ở Seoul ba phút trước vụ nổ và để bạn tự đưa ra từng quyết định trên dưới áp lực thời gian. Xem hướng dẫn game.
Nguồn tham khảo
- FEMA, Planning Guidance for Response to a Nuclear Detonation (2022)
- Ready.gov, “Nuclear Explosion” (Vào trong nhà, ở yên trong nhà, theo dõi thông tin)
- CDC Hoa Kỳ, Tình trạng khẩn cấp phóng xạ: khử nhiễm và trú ẩn
- Bộ Nội vụ và An toàn (Hàn Quốc), Cổng thông tin An toàn Thảm họa Quốc gia và hướng dẫn phòng thủ dân sự
- Ủy ban An toàn và An ninh Hạt nhân (Hàn Quốc) và WHO: kali iodua
- Glasstone & Dolan, The Effects of Nuclear Weapons (1977)
Trang này cung cấp thông tin chung cho mục đích giáo dục, không phải hướng dẫn khẩn cấp chính thức. Trong tình huống khẩn cấp thực sự, hãy làm theo chỉ dẫn của chính quyền địa phương.
Câu hỏi thường gặp
Có thể sống sót khi bom hạt nhân nổ không?
Có, với phần lớn những người ở ngoài vùng nổ trực tiếp. Xuống dưới lòng đất trước khi bụi phóng xạ tới và ở đó ít nhất 24 giờ giúp giảm đáng kể mức nhiễm xạ.
Sau vụ nổ hạt nhân nên ở trong nhà bao lâu?
Ít nhất 24 giờ, và lâu hơn nếu cơ quan chức năng yêu cầu. Phóng xạ từ bụi giảm còn khoảng 1/10 sau 7 giờ và khoảng 1/100 sau hai ngày.
Ga tàu điện ngầm có phải nơi trú ẩn hạt nhân tốt không?
Ga ngầm sâu dưới lòng đất là một trong những nơi trú ẩn tốt nhất. Ga trên cao phía trên mặt đường thì không, vì nó không chặn được phóng xạ từ bụi.
Có nên lái xe chạy trốn khi bị tấn công hạt nhân?
Không. Đường tắc nghẽn chỉ trong vài phút và ô tô chặn được rất ít phóng xạ. Hãy vào tòa nhà gần nhất và xuống dưới lòng đất.
Có nên uống kali iodua (KI) không?
Chỉ khi cơ quan y tế yêu cầu. Nó chỉ bảo vệ tuyến giáp và có tác dụng phụ.
Nếu tôi đang ở ngoài trời khi bụi phóng xạ rơi thì phải làm gì?
Vào trong nhà, cởi áo quần bên ngoài và cho vào túi, sau đó tắm bằng xà phòng và dầu gội, không dùng dầu xả. Chỉ riêng việc cởi áo quần bên ngoài đã loại bỏ khoảng 90% chất phóng xạ.