Sinh tồn trong nước lạnh: Titanic dạy chúng ta điều gì ngày nay
▶ CHƠI MIỄN PHÍ NGAYKhông cần tải · Điện thoại hoặc máy tính · Khoảng 5 phút mỗi lượtTàu Titanic chìm xuống làn nước khoảng -2°C (28°F). Rất ít người rơi xuống đó sống sót. Ngày nay chúng ta hiểu rõ hơn nhiều lý do: phần lớn các ca tử vong trong nước lạnh xảy ra trong những phút đầu tiên, rất lâu trước khi hạ thân nhiệt bắt đầu. Bài viết này giải thích sốc nước lạnh, quy tắc 1-10-1, áo phao, cách thoát khỏi mặt nước và làm ấm an toàn, dựa trên hướng dẫn của RNLI, Tuần duyên Mỹ, CDC và huấn luyện thuyền viên của IMO.
1. Trước khi xuống nước: áo phao, nhiều lớp áo, đi sớm
- Mặc áo phao sớm và cài thật vừa người. Khi đã ở trong nước lạnh, các ngón tay sẽ không còn cử động được trong vài phút và bạn có thể không mặc nổi áo phao.
- Giữ nguyên quần áo và mặc thêm lớp. Len và quần áo nhiều lớp làm chậm mất nhiệt, kể cả khi bị ướt. Đừng cởi đồ để bơi.
- Bỏ hành lý lại. Túi xách chắn cầu thang và làm mọi người chậm lại.
- Đi sớm. Trên tàu Titanic, những xuồng cứu sinh đầu tiên rời đi khi còn trống một nửa vì mọi người tin rằng con tàu lớn an toàn hơn.
2. Nếu buộc phải xuống nước
- Dùng thang, lưới hoặc dây, hoặc xuống từ chỗ thấp nhất gần mặt nước nhất.
- Nếu phải nhảy, hãy nhìn bên dưới trước, một tay giữ chặt áo phao, tay kia bịt mũi và miệng, khép chân lại và xuống bằng chân trước.
- Huấn luyện thuyền viên của IMO khuyên không nhảy từ độ cao quá khoảng 4,5 m (15 ft) khi đang mặc áo phao.
3. Sốc nước lạnh: phút đầu tiên
Đột ngột ngâm mình trong nước lạnh gây ra phản xạ hít hộc không tự chủ và thở gấp trong khoảng một phút. Nếu đầu bạn ở dưới nước vào lúc đó, bạn có thể hít phải nước. Lời khuyên của RNLI, Float to Live (Nổi để sống), là: cưỡng lại bản năng quẫy đạp hay bơi, ngả người ra sau, giữ đường thở thông thoáng và thả nổi cho đến khi kiểm soát được hơi thở.
4. Quy tắc 1-10-1
Nhà nghiên cứu nước lạnh Gordon Giesbrecht tóm tắt các giai đoạn thành 1-10-1:
- 1 phút để kiểm soát hơi thở.
- Khoảng 10 phút cử động có hiệu quả trước khi bàn tay, cánh tay và chân không còn hoạt động tốt. Hãy dùng thời gian đó để thoát khỏi mặt nước hoặc bám giữ chắc chắn.
- Tối đa khoảng 1 giờ trước khi hạ thân nhiệt khiến bạn mất ý thức (với áo phao giữ đầu trên mặt nước).
Đây là con số ước lượng, không phải giới hạn chính xác. Nước càng lạnh và cơ thể càng yếu thì thời gian càng ngắn.
5. Đưa càng nhiều phần cơ thể lên khỏi mặt nước càng tốt
Nước lấy đi nhiệt của cơ thể nhanh hơn không khí rất nhiều. Dốc sức bơi về phía chiếc xuồng ở xa sẽ tiêu hao sức lực và làm mất nhiệt nhanh hơn. Thay vào đó, hãy leo lên đống đổ nát trôi nổi hoặc xuồng bị lật, dù chỉ đưa được phần ngực lên khỏi mặt nước. Nhiều người sống sót của Titanic đã sống nhờ đứng hoặc nằm trên một chiếc xuồng gấp bị lật cho đến sáng.
6. Nếu bị kẹt dưới nước: tư thế HELP và tụ lại
- Tư thế HELP (Heat Escape Lessening Posture – tư thế giảm mất nhiệt): khi mặc áo phao, co gối lên ngực và giữ hai tay sát người.
- Tụ lại (huddle): khi đi theo nhóm, quay mặt vào trong và bám vào nhau. Cách này giữ nhiệt và giúp người cứu hộ dễ nhìn thấy hơn.
- Báo hiệu cho người cứu hộ bằng âm thanh và chuyển động: còi, tiếng hét ngắn, vẫy mảnh vải sáng màu.
7. Trên xuồng cứu sinh hoặc bè
- Ngồi sát nhau, chia chăn và áo khoác. Thay phiên nhau chèo giúp giữ ấm.
- Nếu nước tràn vào xuồng, hãy cùng nhau tát nước ra.
- Đừng đứng dậy trên xuồng nhỏ, kể cả khi tàu cứu hộ xuất hiện.
- Xuồng còn chỗ trống có thể vớt người dưới nước. Dồn sức nặng sang phía bên kia và kéo từng người một lên. Trên tàu Titanic, chỉ có xuồng số 14 và số 4 quay lại hoặc vớt người dưới nước.
8. Rượu không làm bạn ấm lên
Một ly rượu khiến da cảm thấy ấm vì nó làm giãn các mạch máu gần da, nhưng thân nhiệt bên trong giảm nhanh hơn. Tránh rượu bất cứ khi nào có nguy cơ hạ thân nhiệt.
9. Sau khi được cứu: làm ấm nhẹ nhàng
- Đưa người đó đến nơi có che chắn, cởi bỏ quần áo ướt và quấn trong chăn khô, che cả đầu và cổ.
- Cho uống đồ uống ấm, ngọt, không cồn nếu họ hoàn toàn tỉnh táo.
- Không chà xát mạnh tay chân hay ngâm vào nước nóng.
- Hạ thân nhiệt nặng là cấp cứu y tế. Hãy tìm sự trợ giúp chuyên môn. Di chuyển người bệnh nhẹ nhàng và giữ họ nằm thẳng.
10. Ngộ nhận năm 1912 và điều chúng ta biết ngày nay
| Điều người ta tin khi đó | Điều chúng ta biết ngày nay |
|---|---|
| Con tàu không thể chìm. | Con tàu nào cũng có thể chìm. Hãy hành động theo dấu hiệu. |
| Tàu lớn an toàn hơn xuồng nhỏ. | Lên ngay những xuồng đầu tiên. |
| Chờ bên dưới cho đến khi được gọi. | Cabin hạng ba ở xa các xuồng. Hãy lên trên sớm. |
| Chạm nước rồi mới mặc phao cứu sinh. | Mặc sớm và buộc thật chặt. |
| Bơi thật mạnh để giữ ấm. | Điều hòa hơi thở trước, rồi thoát khỏi mặt nước. |
| Whisky làm ấm người. | Rượu làm mất nhiệt nhanh hơn. |
Nguồn
Báo cáo của Ủy ban điều tra đắm tàu Anh (1912); Cuộc điều tra của Thượng viện Mỹ (1912); Encyclopedia Titanica; NOAA; RNLI, “Float to Live”; hướng dẫn của Tuần duyên Mỹ và về an toàn chèo thuyền liên quan đến ngâm mình trong nước lạnh; G. Giesbrecht, nguyên tắc 1-10-1; CDC, hướng dẫn về hạ thân nhiệt; huấn luyện sinh tồn cá nhân của IMO / Cơ quan Hàng hải và Tuần duyên Anh. Trang này cung cấp thông tin an toàn chung, không phải lời khuyên y tế. Khi khẩn cấp, hãy gọi số điện thoại khẩn cấp tại địa phương và làm theo lực lượng cứu hộ.
Câu hỏi thường gặp
Nước lạnh đến mức nào khi tàu Titanic chìm?
Khoảng -2°C (28°F). Nước biển đóng băng dưới 0°C vì có muối.
Sốc nước lạnh là gì?
Là phản xạ hít hộc không tự chủ và thở gấp trong phút đầu tiên sau khi đột ngột ngâm mình trong nước lạnh. Đây là nguyên nhân hàng đầu gây đuối nước trong nước lạnh, nên việc đầu tiên là thả nổi và kiểm soát hơi thở.
Quy tắc 1-10-1 là gì?
1 phút để kiểm soát hơi thở, khoảng 10 phút cử động có ích để thoát khỏi mặt nước hoặc bám giữ chắc chắn, và tối đa khoảng 1 giờ trước khi hạ thân nhiệt gây mất ý thức. Các mốc thời gian chỉ là ước lượng.
Nên bơi đến xuồng hay giữ yên?
Nếu xuồng hoặc bờ không ở thật gần, bơi trong nước lạnh sẽ làm mất nhiệt và sức lực rất nhanh. Hãy leo lên bất cứ vật gì nổi, giữ yên ở tư thế HELP hoặc tụ lại với nhau, và báo hiệu.
Rượu có giúp chống lạnh không?
Không. Rượu khiến bạn cảm thấy ấm trong khi thân nhiệt bên trong giảm nhanh hơn.
Làm ấm người bị hạ thân nhiệt như thế nào?
Nhẹ nhàng: nơi có che chắn, chăn khô, đồ uống ấm và ngọt nếu họ tỉnh táo, không chà xát mạnh và không cho uống rượu. Trường hợp nặng cần cấp cứu y tế.